Asansör Nedir?
Asansörler başlangıçta basit bir halat veya zincirlerden oluşurdu. Bir asansör esasında bir araç tarafından itilip çekilen bir platformdur. Günümüzün modern asansörü “asansör boşluğunda” bulunan bir platforma monte edilmiş bir kabinden (kafes veya vagon da denilebilir) oluşur. Geçmişte asansörler buhar ve hidrolik pistonlar ile çalıştırılırdı. Bir taşıma asansöründe vagonlar derin makara üzerinde yuvarlanan çelik halatlı mekanizmalar tarafından çekilir; bunlara sanayide bobin denir. Vagonun ağırlığı bir abra ile dengelenir. Bazen iki asansör eş zamanlı olarak karşı yönlere doğru hareket eder ve birbirinin ağırlığını dengeler.

Asansör Kapıları
Asansörün kapıları bina sakinlerini asansör boşluğundan korur. En çok kullanılan şekil orta kısımda birleşen ve yanlara doğru açılan iki paneldir. Kademeli bir tasarımda kapılar ayrı raylar üzerine yerleştirilmiş olup açıldıklarında birbiri ardında katlanırlar ve kapandıklarında bir tarafta kademeli bir yüzey oluştururlar.

Asansör Tahrik Çeşitleri
Çekme Asansörü Dişli donanımlı ve manuel çekme asansörleri Dişli donanımlı makineler alternatif akımlı (AC) ve doğrudan akımlı (DC) elektrikli motorlar tarafından sürülür. Bunlar çelik halatların, yüksek hız motorları tarafından sürülen donanım kutusuna bağlı olan bir makaraya yuvarlanması ile vagonların mekanik hareketlerini kontrol etmek için sonsuz dişliden oluşan donanım kullanır. Genel olarak 2,5 m/sn ve üzeri hızlar için en iyi yöntemdir.

Hidrolik Asansörler
Konvansiyonel hidrolik asansörleri Dover Elevator tarafından tasarlanmıştır Bunlar kısa ve orta yükseklikte binalar (2-8 katlı) için oldukça uygundur, 1 m/sn kadar hıza sahiptir ve asansörü ileriye itebilmek için hidrolik olarak çalıştırılan bir piston kullanılır. Bazılarında hidrolik piston tüplerden oluşur, en altta dar bir tüp mekanizmayı yönetir. Bazılarında ise pistonlar iniş alanı üstüne daha derin çukurlar gerektirir, genellikle koruma için PVC kaplamalıdır. Halatlı hidrolik asansörler halat ve hidrolikten oluşan bir kombinasyonla çalışır. Çift kademeli hidrolikleri zemin çukuru gerektirmeksizin daha yüksek taşıma potansiyeli sağlar. Deliksiz hidrolik asansörleri çukur gerektirmez. Çoğu tasarımlarda kabin bir çift hidrolik kaldıraç tarafından taşınır.

Tırmanma Asansörleri
Tırmanma asansörleri kendi kendini yürüten asansörlerdir. Yürütme işlevi elektrik veya motorla gerçekleştirilir. Bunlar genellikle teknik bakım amaçlı, yapının üst kısımlarına taşınmak üzere kulelerde kullanılır. Örnek olarak bakım için sadece bir şahıs ve gerekli ekipmanı taşıyan asansörlerin kullanıldığı Texas/Austin’deki Moonlight kulelerini verebiliriz.

ASANSÖR SINIFLARI
Asansör Sınıfları (TS ISO 4190-1 Standardına Göre) Sınıf I: İnsan taşımak amacıyla tasarımlanmış asansörler. Sınıf II: Esas olarak insan taşımak için tasarımlanan; ancak gerektiğinde yük de taşınabilen asansörler. Sınıf III: Hastaneler ve bakım evleri dahil, sağlık-bakım amaçları için tasarımlanmış asansörler. Sınıf IV: Esas olarak yüklerin, genellikle şahıslar refakatinde taşınması için tasarımlanmış asansörler. Sınıf V: Servis asansörleri. Sınıf VI: Özellikle yoğun trafiği olan binalar için tasarımlanmış asansörler, meselâ hızları 2,5 m/s ve daha fazla olan asansörler.

ASANSÖR STANDARDLARI
1 TS IEC 60227-6 Kablolar - Beyan Gerilim En Çok 450/750 V Olan PVC Yalıtım Kablolar - Bölüm 6: Asansör Kabloları ve Bükülgen Bağlantılar İçin Kablolar 2 EN 60204-32 Makinalarda Güvenlik - Makinaların Elektrik Donanımı - Bölüm 32: Asansör Makinaları İçin Kurallar 3 EN 60204-32 Makinalarda Güvenlik - Makinaların Elektrik Donanımı - Bölüm 32: Asansör Makinaları İçin Kurallar 4 Asansör ve Yürüyen Merdiven Bakım ve Onarımcısı 5 TS 8237 (ISO 4190-1) Asansörler - Bölüm 1: Sınıf I, Sınıf II, Sınıf III ve Sınıf VI Asansörler 6 TS 8238 (ISO 4190-2) Asansörler - Bölüm 2: Sınıf IV Asansörler 7 EN 1496 Kurtarma Donanımı - Asansör Kurtarma Cihazları 8 EN ISO 10535 Özürlülerin Taşınması İçin Asansörler Özellikler ve Deney Metodları 9 TS EN 81-2 Asansörler- Yapım ve Montaj İçin Güvenlik Kuralları- Bölüm 2: Hidrolik Asansörler Direktif : 95/16/EEC 10 TS EN 81-3 Asansörler- Yapım ve Montaj İçin Güvenlik Kuralları- Bölüm 3: Elektrikli ve Hidrolik Servis Asansörleri Direktif : 98/37/EC 11 TS IEC 227-6 Kablolar-Polivinil Klorür Yalıtımlı-Beyan Gerilimi En Çok 450/750 V Olan Bölüm 6-Asansör Kabloları ve Bükülgen Bağlantılar İçin Kablolar 12 TS IEC 245-5 Kablolar-Kauçuk Yalıtımlı-Beyan Gerilimi En Çok 450/750 V Olan Bölüm 5: Asansör Kabloları 13 TS HD 359 S2 Kablolar - Polivinilklorür Kılıflı Yassı Asansör Kabloları Direktif : 73/23/EEC 14 TS EN 627 Asansörlerin, Yürüyen Merdivenlerin ve Yürüyen Yolcu Bantlarının Verilerinin Kaydedilmesi ve İzlenmesi Kuralları Direktif : 98/37/EC 15 TS 863 Asansörler-İnsan Taşımak İçin Elektrikli 16 TS 1108 Asansörler Yük Taşımak İçin-Elektrikli 17 TS 1812 Asansörlerin Hesap,Tasarım ve Yapım Kuralları (Elektrikle Çalışan İnsan ve Yük Asansörleri İçin) 18 TS 2168 Asansörler-Bakım Kuralları (İnsan ve Yük Taşıma için Elektrikle Çalışan) 19 TS ISO 4190-5 Asansörler ve Servis Asansörleri- Bölüm 5: Kumanda Tertibatları, Sinyalleri ve İlâve Bağlantılar 20 TS ISO 4190-6 Asansörler ve Servis Asansörleri- Bölüm 6: Meskenlerde Kullanılan İnsan Asansörleri- Plânlama ve Seçim 21 TS 4789 Asansör Kılavuz Rayları ve Bağlama Pabuçları 22 TS 8237 Asansörler- Yerleştirme İle İlgili Boyutlar- Sınıf I-II-III Asansörleri 23 TS 8238 Asansörler- Otomatik Kapılı- Yerleştirilmesi ile İlgili Boyutlar- Sınıf 4- Yük Asansörleri 24 TS 8239 Asansörler- Otomatik Kapılı- Yerleştirilmesi İle İlgili Boyutlar- Sınıf 5- Servis Asansörleri 25 TS ISO 8383 Gemi Asansörleri- Özel Kurallar 26 TS 9761 EN 50214 Kablolar-Asansörler İçin Bükülgen Kablolar Direktif : 73/23/EEC 27 TS 9766 HD 360 S2 Kablolar-Normal Kullanımlar İçin Kauçuk Yalıtımlı Dairesel Asansör Kabloları Direktif : 73/23/EEC 28 TS EN ISO 10535 Sakatların taşınması için asansörler- özellikler ve deney metodları Direktif : 93/42/EEC 29 TS 10922 EN 81-1 Asansörler- Yapım ve Montaj İçin Güvenlik Kuralları- Bölüm 1: Elektrikli Asansörler Direktif : 95/16/EC 30 TS EN 12015 Elektromanyetik uyumluluk (EMU-EMC)-Asansörler, Yürüyen Merdivenler ve Yolcu Taşıma Bandları için Ürün Ailesi Standardıyayma (EMİSYON) Direktif : 89/336/EEC 31 TS EN 12016 Elektromanyetik Uyumluluk- Asansörler, Yürüyen Merdivenler ve Yürüyen Bantlar İçin Ürün Grubu Standardı- Bağışıklık Direktif : 89/336/EEC 95/16/EC 98/37/EC 32 TS 12255 Yetkili Servisler - Asansörler, Yürüyen Merdivenler, Yürüyen Yolcu Bantları İçin - Kurallar 33 TS EN 60204-32 Makinalarda güvenlik - makinaların elektrik donanımı -Bölüm 32: Asansör makinaları için kurallar Direktif : 98/37/EC 34 TS EN 81-2 Asansörler-Güvenlik Kuralları İnsan ve Yük Asansörlerinin Yapım ve Montajı İçin Bölüm 2 Hidrolik Asansörler Direktif : 95/16/EEC 35 TS 9761 Kablolar-Polivinil Klorür Yalıtımlı-Anma Gerilimi En Çok 450/750 V Olan-Bölüm 6-Asansör Kabloları ve Bükülgen Bağlantılar İçin Kablolar 36 TS 9766 Kablolar-Kauçuk Yalıtımlı-Anma Gerilimi En Çok 450/750 V Olan-Bölüm 5-Asansör Kabloları 37 TS 10123 İstif Makinaları (Fork Lift)- Kancalı Tip, Çatal Kollar ve Asansör Tablası - Montaj Boyutları 38 TS 10922 Asansörler-Emniyet Kuralları-İnsan ve Yük Asansörlerinin Yapım ve Montajı İçin (Elektrikle Çalışan) 39 TS 12255 Yetkili Tamir ve Bakım Servisleri- Asansörler, Yürüyen Merdivenler, Yürüyen Yolcu Bantları- Genel Kurallar

ÖZÜRLÜ ASANSÖRÜ
ÖZÜRLÜ ASANSÖRÜ Asansör İmar Yönetmenliği Madde 50- 1)Asansör Koyma Mecburiyeti Olan Binalar Giriş katı dahil olmak üzere bu katın altındaki veya üzerindeki iskan edilen katların sayısı (4)’ü aşan binalarda giriş katından başlamak kaydıyla yukarıdaki veya aşağıdaki son kata kadar asansör tesisi zorunludur. Yapı inşaat alanı (800,00) metrekareden ve kat adedi (1)'den fazla olan umumi binalarda en az bir adet asansör yapılması zorunludur. 2) Asansör Boşluğu ile Özürlü Asansörlerinin En Az Ölçü ve Nitelikleri a-Asansör Boşluğu En Az Ölçüleri Asansörler ile ilgili standartlara uymakla birlikte, asansör boşluğunun ebatları en az; Konut Binalarında Konut Dışı Binalarda Genişlik (m) 1,60 (yana açılan kapılı) 1,80 1,80 (merkezden açılan kapılı) Derinlik (m) 1,90 2,10 metreden az olamaz. b-Özürlülerce de Kullanılacak Asansörlerinin Ölçü ve Nitelikleri Asansör kabininin genişliği en az (1,10) metre, derinliği (1,40) metre olmak şartı ile kapı genişliği (0,90) metreden az olamaz. Asansör önü sahanlık genişliği asansör kapısı sürgülü ise en az (1,20) metre asansör kapısı dışa açılan kapı ise en az (1,50) metre olmalıdır. Kabin içinde yerden (0,85 – 0,90) metre yüksekliğinde tutunma bandı ve asansör kapıları otomatik ve fotoselli olmalıdır. Bu asansörler “Özürlü” sembolü ile işaretlenmelidir. Her türlü asansör kabininde kapı yapılması zorunludur. c-Asansör mecburiyeti olmayan binalarda da TSE ‘ye uygun asansör tesis edilebilir. 3) Mevcut Binalara Kat İlavelerinde İlave edilecek kısımla birlikte bina (5) katı geçmiyorsa, ancak zorunlu nedenler bulunması halinde, İlgili Belediye Encümenince asansör tesisi mecburiyeti aranabilir. İlave yapılan binada asansör varsa, asansör boşluğu boyutlarına ilave katta da uyulabilir. 4) Yeni Yapılacak Binalarda Binanın kat adedi, inşaat alanı, kullanma şekli göz önünde tutularak en az ölçüleri ile asansör sayısının arttırılması ve zorunlu sebeplerle asansörün birinci kattan itibaren başlatılmasına, İlgili Belediye İmar Biriminin teklifi üzerine, İlgili Belediye Encümenince karar verilebilir. Bina giriş döşemesi ile son kat tavan kotu arasında 10‘dan fazla kat bulunan veya kat sayısına göre asansör yapılması mecburiyeti bulunan konut binalarında toplam daire sayısı (20)’yi geçtiği takdirde en az (2) adet asansör yapılması zorunludur. Asansör koyma mecburiyeti olan binalarda en az bir asansör özürlülerin de kullanabileceği ölçü ve nitelikte olmalıdır. Birden fazla asansör koyma mecburiyeti olan binalarda (2.) asansör yük ve özürlü asansörü niteliğinde olacaktır. 5) Özellik Arz eden Binalarda En az on yıllık ve daha eski binalarda istenirse merdiven ışıklıkları; ışıklığa banyo ve helaların açılması durumunda bunlar için en az (0,60 x 0,60) metre kesitinde yer ayrılmak veya cebri havalandırma yapmak kaydı ile asansör boşluğu en az ölçülerini sağlamak ve tüm bina sahiplerinin muvafakatlarını almak koşulları ile asansör yeri olarak değerlendirilebilir.

ASANSÖR TERİMLERİ
ASANSÖR TERİMLERİ -------------------------------------------------------------------------------- Ani frenlemeli güvenlik tertibatı : Kılavuz raylar üzerindeki frenleme hareketi ani olan paraşüt sistemi Araç asansörü (automobile elevator) — Kabini ticari olmayan motorlu araçları taşıyacak boyutlarda yapılmış asansör. Asansör (elevator) — Boyutları ve yapımı itibarıyla insanları da içine alacak bir kabini olan, tam düşey veya tam düşey doğrultuya 15 dereceden daha az eğimli olabilen kılavuz raylar arasında belli duraklara insan ve yük taşıyan bir araçtır. Asansör boşluğu (elevator hoistway) — Kabin ve eğer varsa karşı ağırlığın içinde hareket ettiği boşluktur. Bu boşluk; kuyu dibi, kuyu duvarları ve kuyu tavanı ile sınırlıdır. Asansör Kuyusu : Kabin ve varsa karşı ağırlık veya dengeleme ağırlığının içinde hareket ettiği boşluk. Bu boşluk genellikle kuyu dibi, kuyu duvarları ve kuyu tavanı ile sınırlıdır. Beyan Hızı (rated speed): Asansörün tasarımlandığı, mt/sn olarak ifade edilen kabin hız değeri. Beyan yükü : Asansörün tasarımlandığı taşıma yükü değeri. Dengeleme Ağırlığı : Kabin ağırlığının tümünü yada bir kısmını dengeleyerek enerji tasarrufu yapan kütle. Elektrik güvenlik zinciri : Seri olarak bağlı olan elektirk güvenlik cihazlarının tümü. En küçük halat kopma yükü : Halat anma çapının karesi ile, halat tellerinin anma dayanımı ve halat yapısına bağlı bir katsayının çarpımına eşittir. Etek: Kabin eşiği veya durak kapısı eşiğinden aşağı doğru düşey doğrultuda uzanan düzgün bir kısımdır. Güvenlik Tertibatı (safety gear) : Aşağı doğru aşırı hız kazanma veya askı tertibatının kopması halinde devreye girerek kabin, karşı ağırlık veya dengeleme ağırlığını frenleyerek sabit tutan , mekanik bir tertibat. Hız regülatörü (overspeed governor) : Asansör belli bir hıza ulaştığında tahrik tertibatını devre dışı bırakan ve gerektiğinde güvenlik tertibarını çalıştıran bir düzen. İskelet : Kabin, karşı ağırlık veya dengeleme ağırlığını taşıyan, askı halatlarına bağlantılı metal çerçeve. Bu iskelet kabin duvarlarının bir parçası da olabilir. Kabin: Asansörün insan ve/veya yükleri taşıyan bir parçası. Kabin bükülgen kablosu : Kabin ile kumanda tablosu arasındaki bağlantıyı sağlayan bükülgen kablo. Karşı ağırlık : Sürtünme ile tahriki sağlayan bir kütle. Kaymalı Güvenlik Tertibatı : Kılavuz rayları etkileyerek frenleme etkisinin sürtünme ile gerçekleştiği, kabin, karşı ağırlık veya dengeleme ağırlığında meydana gelen kuvvetlerin kabul edilebilir bir değerde sınırlandırılması için özel önlemlerin alındığı bir güvenlik tertibatı. Kılavuz Raylar : Kabin, karşı ağırlık veya dengeleme ağırlığına kılavuzluk eden asansör kısımları. Kilit Açılma Bölgesi : Durak kapısı kilidinin açılmasına izin verilebilmesi için, kabin tabanının durak seviyesinin altında ve üstünde bulunması gereken bölge. Kullanıcı : Asansörden yararlanan kimse. Kullanılabilir Kabin alanı : Döşemeden 1 mt. yükseklikte ölçülen, asansörün çalışması sırasında yolcu ve yüklerin yararlanabileceği alan. Kuyu alt boşluğu : Kabinin gittiği en alt durak seviyesinin altındaki asansör kuyusu kısmı. Kuyu üst boşluğu : Kabinin gittiği üst durak seviyesinin üstündeki asansör kuyusu kısmı. Lamine Cam : 2 veya daha fazla cam tabakasından her birinin palstik bir madde ile birleştirilmesiyle meydana gelen güvenlik camı. Makara dairesi : Tahrik makinasının bulunmadığı, ancak makaralrın bulunduğu, hız regülatörü ve elektrik tertibatının bulunabileceği oda. Makina dairesi : Makina veya makinaların bulunduğu oda. Otomatik seviyeleme : Asansör durduktan sonra, yükleme ve boşaltma sırasında gerekirse birbirini takip eden hareketlerle durma seviyesinin ayarlanması. Regülatör Halatı : Askı tertibatının kopması durumunda güvenlik tertibatını çalıştırmak için kabin, karşı ağırlık veya dengeleme ağırlığına bağlanan yardımcı halat.